Cách đọc BCTC – Tránh những báo cáo “làm đẹp”

0
537

Tôi dám khẳng định rất nhiều NĐT cá nhân hiện nay không thể đọc được báo cáo tài chính của DN công bố. Hầu hết họ vẫn có thói quen nghe thông tin đồn đoán hoặc chỉ dựa vào DN đó lợi nhuận là bao nhiêu để ra quyết định. Nhưng NĐT lại không biết rằng lợi nhuận hoàn toàn cũng có thể book nếu cần thiết. Vì thế Lợi nhuận không phải là tiêu chí quan trọng nhất để quyết định được. Vậy nó là cái gì?

Về nguyên tắc, Doanh nghiệp muốn tồn tại, muốn sống khỏe mạnh phải có TIỀN. Tiền là mạch máu, là sự sống còn của Doanh nghiệp. Có tiền có tất, mà hết tiền thì chả làm được gì. Vì thế dòng tiền mới chính là điều quan trọng nhất. Doanh nghiệp có khi lãi hàng trăm tỷ nhưng lại không có dòng tiền. Lý do cực kỳ đơn giản đó chính là việc bán mà không thu được tiền, Doanh nghiệp cứ tạm xuất hóa đơn và ghi nhận Doanh thu và lợi nhuận. Tiền thì được ghi nợ và vì thế trên bảng cân đối Kế toán sẽ xuất hiện “khoản phải thu”. Vì thế muốn xem Doanh nghiệp đó tạo tiền ra sao NĐT cần phải học cách đọc được báo cáo lưu chuyển tiền tệ xem dòng tiền đó như thế nào.

Giới Phân tích dù khá am tường nhưng sự vụ của JVC cho thấy họ cũng bị lừa đơn giản chứ không hẳn chỉ NĐT đơn lẻ. Trong báo tài chính Q1/2015 khoản tiền mặt trong két lên đến 403 tỷ đồng và khi cơ quan điều tra vào cuộc mới vỡ lẽ rằng để chưa hết số tiền này thì không biết JVC phải huy động bao nhiêu két sắt. Về nguyên tắc Kế toán, lượng tiền lớn này buộc phải gửi tại Ngân hàng chứ không thể để tại Công ty. Một dấu hiệu cho thấy con số “ma” trong BCTC.  Kể từ đó, bất cứ 1 DN nào xuất hiện khoản tiền lớn, đặc biệt là những DN vừa phát hành tăng vốn sẽ là điểm lưu ý bởi nó cho thấy rằng đây là khoản tăng vốn ảo mà DN vừa thực hiện.

Một lưu ý nữa mà giới Phân tích luôn thận trọng sau cú sa chân của 2 ông lớn là HAG- HNG của Bầu Đức và HVG của “vua cá tra”. Cả 2 đều có những toan tính và mong muốn Công ty trở thành Công ty hàng đầu trong những lĩnh vực của mình. Điều đó khiến họ gia tăng đầu tư mà quên mất bài học Tài chính kinh điển. Các khoản vay lớn đồng nghĩa với khoản lãi vay gia tăng hàng ngày. Khi hàng hóa không bán được hoặc rơi vào chu kỳ giảm giá như Cao su của HAG hay cá tra – thịt lợn của HVG khiến các DN này tụt dốc không phanh. Vay nợ cao (tỷ số DB) là một điểm nữa mà NĐT cần lưu ý. Câu chuyện nợ cao có lẽ những NĐT vào Sông Đà – Thăng Long (STL) hẳn chưa quên.

Thực tế, đọc 1 báo cáo tài chính không quá khó, chúng tôi xin giới thiệu 1 vài điểm đáng lưu tâm khi đọc 1 báo cáo tài chính. Vì quan tâm đến dòng tiền nên các khoản mục luôn phải được xem xét kỹ càng gồm:

  • Doanh thu – giá vốn : tính tỷ lệ Gross Margin
  • Khoản phải thu
  • Hàng tồn kho
  • Tiền và tương đương tiền
  • Nợ vay tài chính
  • Lợi nhuận

Tùy thuộc vào ngành mỗi chỉ số quan tâm sẽ có độ dịch chuyển khác nhau. Chẳng hạn như:

Ngành BĐS:  Đầu tiên quan tâm xem lợi nhuận đạt được bao nhiêu? Tương ứng với nó thì mục tiền-tương đương tiền là bao nhiêu? Nếu tiền mặt không tăng lên cho thấy DN này bán hàng ghi nợ, có nghĩa khoản phải thu tăng lên. Như vậy thì lợi nhuận cao chỉ mang tính làm đẹp báo cáo. Tiếp theo NĐT quan tâm thêm xem hàng tồn kho tăng lên không? Nếu tăng có nghĩa là DN này lại không bán được hàng, đặc biệt là Doanh thu mà giảm sút. Tuy nhiên cũng cần lưu ý thêm 1 chút bởi có thể DN này chưa ghi nhận ngay toàn bộ hợp đồng. Điểm thứ 3 là nợ vay. Nếu nợ vay tăng mạnh, đồng thời với nó là khoản phải thu, hàng tồn kho tăng cao cho thấy DN này không có tiền và buộc phải đi vay để có tiền chi tiêu.

Ngành Thương mại:  Điều đầu tiên là Doanh thu và giá vốn. Những DN thương mại thường tạo ra biên lợi nhuận rất thấp (LN gộp/Doanh thu) nên giá vốn thấp sẽ mang đến rất nhiều cơ hội để gia tăng lợi nhuận. Là 1 DN TM nên dòng tiền cần phải luân chuyển rất nhanh, càng nhanh bao nhiêu thì tốc độ tạo LN càng tốt bấy nhiêu. Vì thế NĐT cần lưu tâm thêm những khoản nợ đọng nhiều hay ít, hàng tồn kho nhiều hay ít vì nó cho thấy tốc độ của vòng quay tiền.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here